Cinsel yolla bulaşan hastalık nedir?

Cinsel yolla bulaşan hastalık nedir?

Cinsel yolla bulaşan hastalık nedir?

Belirtileri çoğunlukla cinsel organlarda görülen ya da hiç belirti göstermeden kronikleşen, iki insan arasında oluşan cinsel nitelikli, yakın temasla bulaşan mikrobik (bakteri, virüs, parazitlere bağlı) hastalıklara Cinsel Yolla Bulaşan Hastalık denir.

Ülkemizde görülen cinsel yolla bulaşan hastalıklar

  • Bel soğukluğu (Gonore)
  • Sifiliz (Frengi)
  • Genital klamidya hastalığı
  • HIV enfeksiyonu ve AIDS
  • Genital herpes (Uçuk)
  • Genital siğil
  • Hepatit B ve Hepatit C
  • Trikomonas hastalığı
  • Uyuz
  • Cinsel bölgede bit
  • Mikoplazma enfeksiyonu
  • Yumuşak çıban (Şankroid)
  • Donovanoz (Granüloma İnguinale)
  • Molluskum Kontagiosum

Risk grupları

Cinsel yolla bulaşan hastalıklarda genellikle genç erişkinler risk altındadırlar. Hastaların yaklaşık 1/3 kadarı 25 yaşın altındadır.

  • Korunma yöntemi kullanmayan ya da yetersiz korunma yöntemleri kullanan bireyler
  • Cinsel yolla bulaşmış herhangi bir hastalığı taşıyan bireyler
  • Cinsel yolla bulaşmış hastalıklardan birini geçirmiş ve iyileşmiş bireyler
  • Sosyokültürel ve eğitim düzeyi düşük, birden fazla cinsel partneri olan bireyler
  • Partnerinin hastalık taşımadığından emin olmayan bireyler
  • Paralı cinsel ilişkiye giren bireyler
  • İlaç ve uyuşturucu bağımlıları
  • Doğum esnasında anneden bebeğe bulaşma
  • Kan ve organ nakli
  • Sağlık çalışanlarında mesleki maruziyet

Bulaşma yolları

Her türlü cinsel temas en önemli bulaş yoludur. Ortak özellik olarak hemen bütün cinsel yolla bulaşan hastalık etkenleri kimyasal ve fiziksel faktörlere duyarlıdırlar. Pratik açıdan çevrede serbest olarak asla bulunamazlar. Bilinen bir hayvan rezervuar yoktur. Bu nedenle asemptomatik taşıyıcı kişiler en önemli rezervuardır. Etken ne olursa olsun, cinsel yolla bulaşan hastalıkların en sık rastlanan üç klinik bulgusu cinsel organlardan akıntı, yaralar ve siğillerdir.

Cinsel yolla bulaşan hastalıkların belirtileri nelerdir?

Erken Evre İleri Evre Geç Evre
Çoğu hastada semptom görülmemekte veya belirgin olmamaktadır. Bel ağrısı Artrit
Genital bölgede kaşıntı veya anormal akıntı Mide bulantısı Göz inflamasyonu
İdrarda yanma veya acı Ateş Pelvik inflamatuar hastalık
Ateş Cinsel ilişki sırasında ağrı İnfertilite
Rektum ağrısı, akıntısı veya kanaması Menstrüel periyotlar arasında kanama Kanser (HIV aracılı lenfoma, HPV aracılı servikal, rektal, anal kanserler gibi)
Genital bölgede uçuk Tekrarlayan uçuklar Kalp hastalığı
Cinsel ilişki sırasında ağrı Deri kaşıntısı Yürümede zorluk ve denge problemleri
Testislerin şişmesi ve ağrıması    

Dikkat edilmesi gerekenler

  • İyileşmeyen yaralar hekime gösterilmeli ve hemen tedavi edilmeli
  • Erken tanı ve tedavinin öneminden bahsedilmeli
  • Düzenli sağlık kontrolünden geçilmeli
  • Evlilik ve doğum öncesinde cinsel yolla bulaşan hastalıklar araştırılmalı ve tedavi edilmeli

Korunma önerileri

  • Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunmada tek ve en etkili yöntem tek eşliliktir.
  • Kondom kullanımı, korunma yöntemleri içinde doğru kullanıldığı takdirde cinsel hastalıklara karşı en etkili yöntemdir, ancak kondom kullanımıyla dahi korunmanın mümkün olmadığı cinsel hastalıklar da vardır (Ör: Siğiller, uçuk vs.).
  • Kondom kullanımında dikkat edilmesi gereken ayrıntılar vardır. Cinsel ilişkinin başlangıcında ve ilişki sona erinceye kadar kullanılmalı, spermisit içerenler tercih edilmeli, sonrasında bir poşete konularak, poşetin ağzı sıkıca bağlanarak atılmalı ve eller dikkatlice sabunlanmalıdır.
  • Cinsel ilişki öncesinde, sırasında ve sonrasında hijyene özen gösterilmelidir.
  • Cinsel hastalıklardan bir kısmı teşhis konduktan sonra ilaçla tedavi edilebilir, ancak yakınması ve belirtileri olan kişilerin çoğu sağlık kurumlarına başvurmamaktadırlar. Hastalık birçok kişide de semptomsuz seyrettiği için bu kişiler hem hastalığın farkında olmamakta ve tedavi olmamakta, hem de hastalığı ilişkiye girdikleri kişilere kolayca bulaştırmaktadırlar.
  • Cinsel hastalık olduğu tespit edilirse mutlaka doktor gözetiminde ilaçla tedavi sağlanmalıdır.
  • Cinsel yolla bulaşan hastalıklara dair bulgu saptanan kişilerle cinsel ilişkide bulunmaktan kaçınılmalıdır.
  • Cinsel yolla bulaşan hastalıklara sahip bir partneriniz varsa hastalığın bulaşma riskinden kaynaklı olarak sizin de tedavide bulunmanız gerekir ve bu süre içerisinde tedavi tamamlanıncaya kadar cinsel ilişkiden kaçınılmalıdır.
  • Cinsel yolla bulaşan hastalığa sahip bireyler ilişki yaşayacağı kişiyi önceden bilgilendirmelidir.
  • Özellikle seyahatlerde gidilen ülkelerde tanımadığı insanlarla ilişkiye girmek, cinsel hastalıklar açısından çok büyük risktir.
  • Cinsel yolla bulaşan hastalıkların çoğu kan veya diğer vücut sıvılarından transfer edildiği için, cinsel ilişki dışında (dövme, tıraş kazaları vs. gibi) vücut bütünlüğünü bozabilecek durumlara karşı da seyahat esnasında çok dikkatli olunmalı ve gerekiyorsa güvenli yerler tercih edilmelidir.
  • Cinsel hastalıklar sadece cinsel temasla geçmez. Bu yüzden dövme, pedikür, manikür yaptırılacak yerde kullanılan kesici delici aletlerin ortak kullanılmamasına, ortak kullanılacaksa da hijyenin sağlanmasına özen gösterilmelidir.
  • HIV bulaşma riski en fazla olduğu ilişki şekli anal ilişkidir. Bu nedenle anal ilişkiden kaçınılmalıdır.
  • Cinsel ilişkiye başlama yaşı olabildiğince geciktirilmelidir. Genç yaştakiler cinsel ilişki konusunda bilinçlendirilmelidir.
  • Kan transfüzyonunda geçerli testlerin yapıldığı kontrol edilmelidir.

Sonuç

Cinsel yolla bulaşan hastalıklar, bireylerin sağlık düzeylerine, üretkenliklerine zarar vererek, yaşam standartlarının düşmesine, dolayısıyla toplumun sağlığının bozulmasına neden olmaktadır. Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunmak için dünyanın kabul ettiği en önemli etkinlik eğitimdir. Ülkemizde yapılan pek çok çalışma, cinsel yolla bulaşan hastalıklar konusunda en önemli bilgi kaynağının yazılı ve görsel medya olduğunu göstermektedir. Korunmanın tedaviden daha kolay ve maliyetinin daha az olduğu düşünüldüğünde, bireylerin konuya ilişkin farkındalık düzeylerinin yüksek olması oldukça önemlidir.

ilachaber
ilachaber
ADMINISTRATOR
PROFİL

İlgili Makaleler