KOLLAJEN NEDİR? NE İŞE YARAR?

KOLLAJEN NEDİR? NE İŞE YARAR?

Son günlerde en çok konuşulan gıda takviyelerin başında kollajen geliyor. Sosyal medyada günlük sohbetlerde hep rastlıyoruz bu konuya; hangisi daha iyi? Şurubu mu etkili yoksa tableti mi? Tableti mi ucuz sıvısı mı? Kaç gram kollajen içeriyor peki? Hangi besinler kolajen içerir? Zararı var mıdır? Kaç tip kollajen vardır? Hangi kollajen tipi ne için kullanılır?

Aslında kollajen insan vücudunda en bol bulunan proteinlerden birisidir. İnsan vücudunda bulunan tüm proteinlerin yaklaşık üçte birini oluşturmaktadır. Kemiklerde, kaslarda, deride ve tendonlarda bulunan kollajen vücudu bir arada tutan maddedir. Temel görevi bağ dokusunu güçlendirmek ve vücudumuzun bütünlüğünü korumaktır Kollajen vücudumuzda kemik kas deri tendon, kan damarları ve sindirim sisteminde bulunur. İnsanların yanı sıra hayvan dokusunda da bulunan, fibroblastlar ve diğer hücreler tarafından oluşturulan bir protein türüdür. Kısacası kollajen vücut tarafından doğal olarak sentezlenen bir endojen proteindir. Ekzojen kollajen ise sentetiktir. Takviyeler gibi harici bir kaynaktan alınır.

Bağ ve bağ dokularını oluşturan kollajen, koruyucu bir bariyer görevi üstlenerek, cildimizi toksinlerden ve diğer zararlı etkenlerden korur. Temel yapıtaşı, fibroblast olarak isimlendirilen bağ dokusu hücreleridir. Saçlarımızın ve tırnaklarımızın da temel bileşeni olarak, tırnak ve saç sağlığımız üzerinde de doğrudan etkilidir.

Vücut bağ dokusunun %80 gibi büyük bir bölümünü oluşturan kollajenin temel görevi, elastinle birlikte cilde güç, esneklik ve sağlamlık vererek, cilt yapısını oluşturan bir ağ oluşturmaktır. Kollajen; kemik ve kasları bir arada tutar, vücudumuzdaki organları korur ve cilt elastikiyetini arttırır.

 

Ancak, ilerleyen yaşla birlikte vücudumuzda kollajen üretimi yavaşlar. 35’li yaşlardan sonra bu yavaşlama daha da hızlanarak, etkilerini daha çok hissettirmeye başlar. Cildimizdeki kollajen miktarı azalmaya başladığında ise cilt elastikiyetini ve sıkılığını kaybetmeye başlar. Yaşlanmayla birlikte artan kollajen kaybı Ciltte kırışıklıklara, birtakım eklem rahatsızlıklarına neden olur.

Kollajen içerikli besinlerin ve kollajen takviyelerinin düzenli tüketimi, sigaranın bırakılması ve kollajen içeren nemlendirici ürünlerin kullanımı ile cildin aşırı miktarda kollajen kaybetmesi durdurulabilir

 

İnsan vücudunda bulunan kollajen tiplerinin sayısı oldukça fazladır. Bilinen en az 16 çeşit kollajen bulunmaktadır. Bununla birlikte toplam kollajenin büyük bir bölümü tip 1.2.3.4.5 ve10 dan oluşmaktadır.

 

  • Tip 1kolajen:Tüm kollajen çeşitleri arasında insan vücudunda en fazla miktarda bulunanıdır. Cilde gerginlik ve elastikiyete verir, kemikleri destekler ve dokuları bir arada tutar.
  • Tip 2kolajen:Bağ dokularda kıkırdak yapımına katkıda bulunarak, eklem sağlığında rol oynar.
  • Tip 3kolajen:Kalp kan damarlarını ve kan dokusunu oluşturma, cilde esneklik ve sıkılık kazandırma gibi pek çok görevi vardır.
  • Tip 4kolajen:Sindirim ve solunum organlarının yüzeylerini oluşturan tip 4 kolajen, kas, yağ ve organları çevreleyen bazal laminanın oluşumunda önemli bir rol oynamaktadır.
  • Tip 5kolajen:Plasentadaki doku ve hücre yüzeyinin oluşumundan sorumludur. Hamilelikte rahim içerisinde bebeğe oksijen ve besin sağlamak için gelişen organın yüzeyini oluşturmaktadır.
  • Tip 10kolajen:Eklem kıkırdaklarının yanı sıra yeni kemiklerin oluşumunda da görev alır. Kemik kırıklarını iyileştirir ve sinovyal eklemleri onarır.

 

Kollajenin cilt dokusu üzerinde ki olumlu etkileri sadece kırışıklık önlemek ile sınırlı değildir.

Yaşlanmanın kaçınılmaz sonuçlarından bir diğeri olan selülit oluşumunu da önleyerek, deri dokusunda iyileşme sağlar. Bağ dokusunu sıkılaştırarak, özellikle kadınlarda kalça ve bacaklarda kötü bir görünüme neden olan selülitleri hafifletir.

Kollajen aynı zamanda sindirim sisteminin koruyucu tabakasını destekler ve güçlendirir. Kollajen takviyelerinin kullanımı ile bağırsak sağlığı olumlu etkilenirken aynı zamanda gastrointestinal hastalıkların tedavisine katkı sağlar.

Tırnak, saç ve dişlerin yapı taşında yer alması sebebiyle kollajen takviyeleri saç ve tırnakları güçlendirir.

Diş sağlığında da önemli katkıları olduğu bilinmektedir. Özellikle diş eti kanaması dişeti çekilmesi gibi problemlerin görülme riskini azaltır.

Kollajenin bir diğer faydası kan akışı üzerindeki olumlu etkileridir. Bu sayede kalp ve karaciğer sağlığını olumlu etkiler.

Kollajen bağırsaklardaki hasar görmüş hücre duvarını yeniler. Bağırsak iç çeperini de rahatlatıcı bir etkiye sahiptir. İnflamatuar bağırsak hastalıklarının tedavisinde yararlanılan kollajen reflü, ülseratif kolit, Crohn hastalığı gibi pek çok mide -bağırsak sorununun semptomları hafifletilebilir.

 

Kollajende yer alan amino asit prolin, arterlerdeki yağ birikimini en aza indirger. Eklem ve arterlerdeki dokuyu onararak, kan basıncının kontrol edilmesine katkıda bulunur.

Atardamarlarda tehlikeli plak oluşumunu önler ve arterlerin genişlemesini, kan damarlarında dolaşımın hızlanmasını sağlar.

Kollajen, kas inşasına ve yağ yakımına öncülük eder.

Aynı zamanda Kornea sağlığını direk olarak etkiler ve göz sağlığını korur. Kişinin kornea kaynaklı pek çok göz problemine yakalanma olasılığını azaltır.

İlerleyen yaşla birlikte vücudumuzdaki kıkırdağın zayıflaması, eklemlerde sertleşme ve iltihaplanmalara yol açar. Kollajen takviyeleri ve kollajen açısından zengin besin tüketimi ile eklemlerdeki bu ağrılar ve iltihaplanmalar azaltılabilir. Eklem ağrılarının yanı sıra artrit semptomlarının hafifletilmesine de yardımcı olur. Hassas eklemlerdeki şişkinliklerin ve eklem incinmelerin tedavisi amacıyla doktorlar, hastalara daha çok tavuk boyunlarından imal edilmiş olan tip 2 kollajen takviyeleri reçete ederler.

Kollajen kaybının asıl nedeni yaşlanma olmakla birlikte bu süreç farklı etmenlere bağlı olarak hızlanabilir.

Kollajen kaybına yol açan en önemli faktörler şunlardır: 

  • Uzun süre güneş ışığına maruz kalma
  • Strese bağlı olarak vücut tarafından salgılanan kortizol miktarında artış
  • Yanlış ve zayıf beslenmealışkanlığı
  • Toksinlere maruz kalmak (çevre kirliliği vb.)
  • Kronik iltihaplanma
  • Uyku düzensizliğive yeterince uyumama
  • Vücudumuzdaki serbest radikallerin miktarındaki artış
  • Şeker ve rafine edilmiş ürün tüketimi
  • Sigara
  • Menapoz
  • Vücutta vitamin ve minerallerin emilimini zorlaştıran birtakım tedaviler

Bazı vitaminler de özellikle C ve A vitaminlerinde yüksek oranda kolajen bulunur. Bol miktarda A ve C vitamini içeren besinlerin tüketimi ile ciltteki ve vücuttaki kolajen miktarı arttırılabilir.

Kollajen takviyelerinin dışında tükettiğimiz besinlerde kollajen ihtiva etmektedir. Özellikle omega 3 yağ asitleri açısından zengin besinler, sülfür içeren gıdalar ve et bol miktarda kollajen içerir.

 

Tüm bu faydalarına rağmen birçok gıda takviyesinde olduğu gibi kolajen içeren ürünlerinde bir takım yan etkileri ve zararları olabilir. Özellikle kabızlık, mide bulantısı aşırı hassasiyet reaksiyonları, kalp ritm bozuklukları, hiperkalsemi, yorgunluk hissi ve kas ağrısı gibi bir takım yan etkiler görülebilir.

Bu sebeple tüm gıda takviyelerinde olduğu gibi kollajen içeren bir gıda takviyesi kullanmadan önce mutlaka doktorunuza veya eczacınıza danışmayı ihmal etmeyin.

 

Sağlıkla ve sevgiyle kalın…

 

Ecz.FezaYardaş

ilachaber
ilachaber
ADMINISTRATOR
PROFİL

İlgili Makaleler