KONTAKT LENS KULLANIMI

KONTAKT LENS KULLANIMI

KONTAKT LENS KULLANIMI

Hipermetropi göz kusurumla yıllardır bazen gözlük takan bazen takmayıp idare eden birisiyken yaklaşık 10 yıl önce kontakt lensle tanıştım. Benim için geç kalınmış bir tanışma olsa da insanlığın lens konforuna ulaşması öyle çok eskilere dayanmamaktadır. Gerçi 1508 yılında Leonardo da Vinci teorik olarak lensi tanımlasa da yüzyıllar sonra 1887 yılında Almanya’da bir cam ustası olan August Muller, göze takılabilen ve göz tarafından kabul edilen kontakt lensi geliştirdiğini duyurdu. Bundan sonra, bütün dünyada lens ile ilgili tasarımlar ve gelişmeler hızlandı. Ülkemizde kontakt lens tarihi ise 1944 yılında Dr. E. Opan’ın “Gözlük Yerine Göze Yapışan Camlar” isimli kontak lensleri tanımlayan yazısıyla başlar.

Kontakt lensler birçok amaçla kullanılmaktadır. Başlıca kullanım amaçları: Görmeyi arttırma amaçlı kullanım, yaşlanmaya bağlı yakın görme sorunlarında kullanım, kozmetik amaçlı kullanım, prostetik kullanım sayılabilir.

Günümüzde birçok lens çeşidi olmakla birlikte en çok kullanımda olan iki adet lens çeşidi vardır.

Gaz Geçirgen Sert Lensler: Gözün oksijen almasına olanak verdiklerinden dolayı bu şekilde adlandırılmışlardır. Bu geçirgenlik sayesinde günümüzde artık kullanılmayan sert lenslere göre kornea epiteline daha az zarar vermektedirler. Yapılarının sert olmasından dolayı kornea şeklini almadıkları için yüksek dereceli astigmatizma ve keratokonus tedavilerinde tercih edilmektedir.

Lens

Yumuşak Lensler: Bu lensler ise kullanım şekline ve sıklığına göre birçok alt kategoriye ayrılırlar; tek günlük lensler, günlük kullanılan aylık lensler, günlük kullanılan yıllık lensler, bazı kornea rahatsızlıklarının tedavisi için kullanılan tedavi edici lensler, bifokal olarak adlandırılan yakını da görmeyi sağlayan lensler ve renkli lensler. Yumuşak lensler kullanım bakımından daha konforludur. Kırma kusurlarının giderilmesi amacıyla kullanılan kontakt lenslerin çoğu renksizdir ve takıldığında gözün görünümünü değiştirmezler. Gözde kaldıkları sürece kusuru ortadan kaldırarak görüntüyü netleştirirler.

Lensler kozmetik ve optik avantajları nedeniyle yaygın olarak kullanılmakta ve uygun kullanıldıklarında gözlüklere etkili ve güvenli bir alternatif oluşturmaktadır.

Gözlük gibi ağırlık yapmadığı için lens kullanımı rahatsızlık verici değildir.

Gözlük kullanan kişiler çerçeve ve mercek kenarlarının yarattığı histen şikâyet ederken, kontak lens kullanımında görüşte engellerle karşılaşılmaz.

Lens kullanan kişiler nesneleri gerçek boyutlarında görmektedir.

Gözlükte yan görüş açısı zayıf iken kontakt lensler daha geniş bir görüş alanı sunmaktadır.

Soğuk ortamdan sıcak ortama geçişte gözlükte yaşanan buğulanma durumu kontak lenste gerçekleşmez.

Gözlükle yapılan spor ,dans vb. hareketli aktivitelerde sorunlar yaşanmaktadır. Spor, dans vb. hareketli aktivitelerde yüzden düşme tehlikesi bulunmaktadır. Kontakt lenste ise bu dezavantaj yoktur.

Gözlük kullanan kişilerin güneş gözlüğü kullanmaları zorlaşmaktadır. Kontakt lens kullanımında ise bu zorluk bulunmaz.

Kontakt lenslerin kullanım rahatlığı açısından avantajları olmasıyla birlikte olumsuz etkileşimlere de neden olabilir.

Gözlerimiz en kıymetli organlarımızdan birisidir. Kontakt lensler bu kıymetli organ ile uyumlu olduğunda, görmeyi daha kaliteli hale getiren teknoloji ürünü geçici protezlerdir. Kontak lensler göz yüzeyinde yer alırlar: Saatler boyunca göz ile sürekli temas halindedirler. Vücudumuzda tüm organlarımızda olduğu gibi gözün de kendisini dış etkenlerden koruyacak doğal savunma sistemleri vardır. Kontakt lenslerin uygun kullanılmaması bu savunma sistemlerini zayıflatabilir. Kontakt lensler göz doktorlarının önerdiği kurallar dışında kullanılırsa gözde bakteri virüs veya mantar kaynaklı birtakım enfeksiyonlar gelişebilir.

Başarılı bir lens uygulaması için uygun lens uygun hastaya uygulanmalıdır. Bunun yanı sıra kontak lens temizliğine ve dezenfeksiyonuna oldukça özen gösterilmesi gerekmektedir.
Sağlıklı ve sorunsuz bir lens kullanımı için lensin takıp-çıkartılması, lens bakım basamaklarının doğru olarak uygulanması ve temizlik ve hijyen koşullarına dikkat edilmesi gerekmektedir.

Lens Temizliği

Lens kullanıcısının temizlik koşullarına gerekli özeni göstermesi, lens ve lens kabı kontaminasyonlarının önlenmesinde son derece önemlidir. Lens temizliği için asla musluk suyu ve steril olmayan su kullanılmamalıdır. Her takma-çıkarma işlemi öncesi eller iyice yıkanmalı ve temiz bir havlu, tercihen kağıt havlu ile kurulanmalıdır. Lensler takıldıktan sonra lens kabı dezenfeksiyon solüsyonu ile çalkalandıktan sonra havada kurumaya bırakılmalıdır. Mikrobiyal keratitin 3 aydan fazla süredir açık olan kontamine solüsyonları kullanan kişilerde daha fazla geliştiği bildirilmektedir. Bu nedenle uzun süredir açık olan solüsyonlar yenileriyle değiştirilmelidir.

Kontakt lens kullanımı sırasında lens üzerinde birikim oluşumu kaçınılmaz bir durumdur. Gözyaşından kaynaklanan protein, musin ve kristalin depozitler; meibomian bezlerinden kaynaklanan lipit depozitler, toz, sigara dumanı, makyaj malzemeleri gibi çevreden kaynaklanan inorganik maddeler kullanılan lensin yüzeyini kaplarlar. Böylece lensin ıslanabilirliğini bozulur, oksijen geçirgenliğini azalır ve lens parametrelerinde değişmeler oluşur. Lens üzerindeki bu birikimleri azaltmak için lensin gözden her çıkarıldığında kontakt lens solüsyonu ile ovalanarak yıkanmasının yaralı olduğunu gösteren birçok bilimsel çalışma mevcuttur.

Lens materyallerinin özelliklerine göre çeşitli kullanım süreleri vardır.
Sert lensler materyali sağlam olduğu sürece kullanılabilir.

Değişim aralığı açısından bakıldığı zaman uzun süre kullanılabilen yumuşak lensler 9 ay ile 1 sene arasında kullanım ömrüne sahiptirler. Bu dönem içinde haftada bir protein temizliği yapılması gerekir. Protein temizliğinin ne sıklıkla yapılması gerektiğine göz doktoru karar verir. Lens materyallerinin özelliklerine göre lenslerin ne kadar sıklıkla atılması gerektiği belirlenir. Bu süre blister kutusu açılması ile başlar. Örneğin haftalık bir lens blister ambalaj açıldıktan sonra hiç kullanılmamış olsa bile, tam bir hafta sonra çöpe atılmalıdır Aylık ya da haftalık kullanılan lensler akşamları çıkarılıp temizlenerek, içinde dezenfeksiyon solüsyonu bulunan kutusuna konulmalıdır. Günlük kullanılan lensler ise gün sonunda atılmalıdır ve ertesi gün asla kullanılmamalıdır. Lens solüsyonlarına karşı alerjik olan hastalar günlük lens kullanarak herhangi bir allerji problemi yaşamazlar.

Sert veya yumuşak lenslerin uyku sırasında gözde kalmaları kornea epiteli için az oksijenlenme sonucu ,korneada epitel dökülme alanlarına sebeb olur. Gözyaşının sümüksü (müsin) tabakasının yapıştırıcı etkisiyle lens arka yüzeyine yerleşen mikroorganizmalar, bu alanlarda kornea iltihabına sebep olabilir.

Ayrıca lensinizi gece boyunca dezenfektan solüsyon içinde tutarak temizlenmiş bir lens ile daha net görme elde edebilirsiniz.

Ancak bazı özel durumlarda veya tedavi amaçlı olarak kullanıldığında, göz doktorunun tavsiye ettiği şekilde ve sürede yüksek oksijen geçirgenliği olan lensler gece çıkarmadan kullanılabilir.
Gündüz kısa süreli uyku sırasında lenslerin gözde kalması önemli bir sorun oluşturmayabilir, Lens kullanımına bağlı olarak kornea enfeksiyonları, konjonktiva enfeksiyonları, göz kapağı sorunları, kornea duyarsızlığı ve kuru göz sendromu en sık görülen hastalıklardır. Bu hastalıklar çoğunlukla hijyen ve dezenfeksiyon kurallarına uyulmadığı için ve göz doktorunun önerdiği sürelere sadık kalınmaksızın lens kullanıldığı için ortaya çıkmaktadır.

Tüm dünyayı ve ülkemizi etkisi altına alan Koronavirüs salgınıyla birlikte akıllara lens kullanımında problem yaşar mıyım sorusunu getiriyor.

COVID-19 Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerine göre gözlerimizde de %0,8 -1 oranında kendisini “konjonktivit” olarak gösterebilmektedir. Bulaşıcılığı çok yüksek bir virüs olan COVID-19, damlacık yoluyla yakın temasta gözden de bulaşarak konjonktivit tablosu oluşturabilir.

Özellikle COVID-19 salgının yoğun olarak yaşanıldığı şu günlerde kontak lens kullananların konjonktivit oluşumundan ve “COVID-19” enfeksiyonundan korunmak için mümkünse gözlük kullanımına geçmeleri daha uygun olacak gibi görünmektedir. Kontakt lenslerini kullanmaya devam edenler özellikle her değişimden önce el hijyenine son derece dikkat etmeli ve gün içerisinde gözlerine ellerini değdirmemeye özen göstermeleri gerekmektedir.

Sağlıkla ve Sevgiyle kalın…

İlgili Makaleler