Yaz Sonrası Leke Bakımı

Yaz Sonrası Leke Bakımı

Yazın tüm güzelliklerini ve faydalarını geride bıraktığımız bu günlerde zararlarını da gözlemlediğimiz ve çözüm aradığımız dönemdeyiz.

GÜNEŞ LEKELERİ NASIL OLUŞUR?

Pigmentler cildimizin rengini belirleyen renk maddeleridir. Cilt altında bulunan melanosit hücreleri melanin salgısından sorumludur. Melanosit hücreleri başta güneş ışığı olmak üzere bazı dış etkenler ile uyarılır ve melanin salgısı başlar. Amaç cildi güneşin “ultraviyole ışınlarından” korumaktır. Güneş ışınına maruziyet arttıkça pigment salgısı artar.

Her bireyin pigment sentezleme seviyesi veya pigment stoğu farklıdır. Açık tenli ve koyu renkli bireylerde bu farklılık gösterir. Melanin pigmenti sentez edildikten sonra epidermis (üst deri) de bulunan keratinosit adı verilen cilt hücrelerine yönlendirilir.

Pigment oluşumu güneşe maruz kalma, enflamatuvar durumlar ve diğer faktörlerin etkisi ile ortaya çıkan kompleks bir olaydır. Melanin pigmenti, melanositler içinde tirozinaz enzimi etkisi ile sentezlenir. Sentezlenen melanin melanosomlar içinde depolanarak derinin üst tabakasındaki hücrelere (keratinosit) taşınır ve ölü hücreler ile birlikte cildin üst katmanından düzenli olarak atılır (dökülür).Bu şekilde bir kısım melanin de atılır.Ama melanin sentezi sürekli devam ettiği için derideki renk artışı kalıcı olur. Deride leke oluşumu ile giden hastalıkların tedavisinde öncelikle melaninin oluşumu engellenmelidir. Bunun yanı sıra derinin üst tabakasındaki hücrelerin dökülme hızını arttıran (kimyasal peeling), melanosomların deri hücrelerine geçişini engelleyen (tretin), inflamasyonu azaltan (topikal steroidler), tirozinaz enzimini inhibe eden (hidrokinon) gibi tedaviler de duruma göre kullanılmaktadır.

FOTOTİPLER:

Fototip 1 : Tamamen kızıl ya da turuncu saçlı açık renk göze sahip ve beyaz tenli kişiler . Kesinlikle güneşten maksimum oranda korunmalılar.Sadece kızarır, bronzalaşamazlar.

Fototip 2 : Kuzey Avrupa’da çok sık görülen açık sarı renkte saçlı,renkli gözlü ve açık tenli kişiler.Çilleri vardır .Bunlar da kesinlikle güneşten maksimum derecede korunmalılar . Güneş yanığı riski yüksek bronzlaşma derecesi zayıftır.

Fototip 3 : Kafkas / Asyalı diye geçen , karma melanin tipidir. Açık renkli tene sahip oldukları için güneşten yüksek oranda korunması gereken bir cilt tipi. Ülkemize göre yorumlarsak açık ve buğday ten arası cilt rengi olanlar bu gruba girmektedir.Güneş yanığı ihtimali var ve yavaş ve uzun sürede bronzlaşabilirler.

Fototip 4 : Akdeniz cilt tipi dediğimiz, koyu renkte ya da güneşte kolayca koyulaşan tene sahip kişiler. Buğdağ tenli cilt tipidir.Türkiye’de en sık görülen cilt tipidir. Özellikle güneşe maruz kalınan ilk dönemde uygun seviyede güneş koruyucu ile korunmalılar. Sonrasında hızla bronzlaşabilirler.

Fototpi 5/6 : Afrikalı cilt tipi diye adlandırılan , koyu kahve ya da siyah ten rengine sahip kişiler.Güneş yanığı ihtimali zayıf bu grupta bile güneş koruyucu kullanılması öneriliyor.

LEKE ÇEŞİTLERİ
Melasma (hormonal tip leke veya doğum lekesi)
Lekeleri sınıflandırırken, bilmemiz gereken hepsinde ortak olan sebebin güneş olduğudur. Melasma gibi genetik yatkınlığı olan kişilerde (pigment sayısı fazla olan) daha fazla gözlenen, genellikle hormonal bir sorunun da eşlik ettiği dönemde ortaya çıkan pigment bozukluğudur.

Bu hormonal durumlar;

• hamilelik,
• doğum kontrol hapı alıyor olmak veya hormonlu spiral kullanıyor olmak,
• adet döneminde güneşlenmek,
• menopoz dönemi,
• endokrinolojik sebeplerle, örneğin tiroid bezinin fonksiyonu ile ilişkili durumlara denk gelen dönemlerinde,
• prolaktin yüksekliği ile ilişkili olarak,
• Bazı ilaçların tetiklemesiyle ortaya çıkabilir.

Melasma epidermal ve dermal olarak iki şekilde görülür. Yeni oluşmuş olanlar veya cildin en üst tabakasında görülen lekeler sütlü kahverengi veya kahverengi görünürler. Daha alt tabakalrda yani dermiste olan melasma ise grimsi- mavimsi kahverengidir. Genellikle bu ayırım wood lambası ile yapılabilir.

Genellikle alında, elmacık kemik çıkıntılarının üzerinde görülebilir. Bazen daha yaygın halde de gözlenebilir. Tedavisinde öncelikle sebebi olan durum, kullanılan ilaç veya bir hastalık ise öncelikle ele alınmalıdır. Uv ışınlarını tam bloke eden, hem UV A hem de hem de UV B ‘ye karşı korumalı güneş koruyucuların günde 3 – 4 defa sürülmesi gerekir. Melasma epidermal yani yüzeysel ise kremlerle bile tedavi edilebilir. Bu kremlerin içeriğinde özellikle arbutin, kojik asit, hidrokinon gibi pigmentin sentezinin durduran içerikler (etkin maddeler) vardır. Ancak asıl tedavi bu aşamayı takiben başlamaktadır. Glikolik asitler, salisilik asitler, laktik asitlerle, yüzeysel olarak soyma işlemi de yapılır. Hatta bu ürünlerin işlevinin artması ve epidermise homojen olarak yayılması, emilimi için tretinoin içerikli ürünler ilave edilir. Tedavi sırasında ortaya çıkabilen tahrişlerle hafif etkili kortizonlu kremlerle veya Aloe vera’lı ürünler kullanılabilir.

Dermal melasmada ise soru alt deride olduğu için tedavi daha zordur.Epidermal melasmanın tedavisine ek olarak kimyasal peeling (dermisi soyacak şekilde) veya IPl, C vitamini enjeksiyonları (mezoterapi) kombine olarak ya da tek tek sırayla uygulanabilir.

Lentigo Solaris (kalıcı güneş lekesi)
Kenarları düzensiz çıkıntılar olan bu lekeler sütlü kahverengi renktedir ve 0.5-2 cm arasında değişen çeşitli büyüklüktedirler. Güneşe maruz kalındıkça sayıları artabilir veya renkleri koyulaşabilir, boyutları artabilir. Güneş lekeleri varsa cilt, güneşin zararlı ışınlarına açık ve cilt kanserine yatkın olabilir anlamı taşır. Lentigolar çok nadiren lentigo maligna isimli cilt kanserine dönüşebilir. Ancak göğüs dekolte ve omuz başlarında ellerde sıklıkla görülen lentigo solarislerin (güneş lekeleri) her çeşidinin kansere dönüşme riski yoktur.
Lentigo solaris’in varlığı cildin güçlü bir uyarıdır. Önlem alınması gerektiğini işaret eder ve bundan sonra güneşten korunma çok yüksek düzeyde olmalıdır.

Tedavisinde hiçbir krem etkili olmaz. Ancak kremlerle desteklenmek üzere derin peelingler (triklor asetik asit ile) ya da IPL uygulanmaktadır. IPL laserden daha güvenli bir ışık teknolojisidir. Kesinlikle tıbbi bir cihazdır (yeni yönetmelik taslağında yazılanın aksine) sadece bilgi sahibi doktorlar tarafından uygulanmalıdır. Sonuçları başarılıdır. Lentigoların üzerine uygulandığı zaman ışık emilir ve o bölgedeki leke- lentigo ısınarak üzeri hafifçe kabuklanır. Daha sonra bu ince kabuklar dökülür.

Post-lezyoner Pigmentasyon
Adından anlaşıldığı gibi öncesinde bir lezyon olan lekedir. Sivilce izleri, dudak üzerinde ağda sonrası olan leke, herhangi bir tıbbi işlem sonrası kalan lekeler bu tiptir. Tedavisi epidermal veya dermal oluşu ile ilgili olarak değişkenlik gösterir.

GÜNEŞTEN KORUNMA ÖNERİLERİ:
– Güneş ışınlarının en şiddetli olduğu öğlen saatlerinde (11.00 ile 15.00 arasında) güneşe çıkmamaya özen gösterin.
– Şemsiye ve şapka kullanın. Açık renk giysiler tercih edin.
– Yüz, omuz, ense ve boyun gibi daha yoğun olarak güneş ışınlarından etkilenen bölgeler daha dikkatli ve yoğun koruma gerektirir.
– Güneş koruyucular güneşe çıkmadan yarım saat önce uygulanmalıdır.
– Güneş koruyucu kremler yeterli miktarda ve kalınlıkta sürülmelidir. Bu ürünler ürünler deriye eşit miktarda yedirilerek, havuza veya denize girdikten sonra, havlu ile kurulanma sonrası gün boyunca tekrar tekrar uygulanmalıdır.
– Bazı ilaçlar (antibiyotikler, doğum kontrol ilaçları vb.) derinin güneş ışınlarına karşı duyarlılığını artırır. Bu durumda doktorun ve eczacının önerileri doğrultusunda güneşten korunmak gerekmektedir.
– Çocuklarda deri tipine bakılmadan yüksek faktörlü ürünler kullanılmalıdır. 3 yaşın altındaki çocuklar kesinlikle korunmasız güneşin altında bırakılmamalıdır. Çocuklarda güneşten korunma yönteminin giysilerle (açık renk şapka ve tişört vb.) desteklenmesi gerekir.

UV Işınlarından korunmada vitamin ve minerallerin rolü:
Güneş ışınlarının neden olduğu yaşlanma etkilerine karşı antioksidan olarak bitkiler, meyveler tüketilmelidir. Bol yeşillik, mor olan meyveler etkilidir. Bazı bilimsel çalışmalarda ise L-sistein’in C ve E vitamini ile birlikte kullanımının lekenin önlenmesinde ve ultraviyole ile mücadelede olumlu etkileri olduğu görülmüştür. Yine bazı araştırmalar C vitamini ile birlikte magnezyumun leke tedavisinde anlamlı bir başarı sağladığı görülmüştür.

İlgili Makaleler